Mediation

Mediation

ONTSTAAN EN ONTWIKKELING

In Nederland is mediation halverwege de jaren ’90 opgekomen. Mensen die gingen scheiden, wilden bij voorkeur in goed overleg tot afspraken komen (zeker als er kinderen in het spel waren) en daarbij paste de tot dan toe gebruikelijke aanpak van advocaten niet. Om marktaandeel te behouden stortte de advocatuur en het notariaat zich massaal op mediation.

Niet veel later kwamen daar de arbeidsgeschillen bij. Ook bij conflicten tussen werkgever en werknemer waarbij de inzet was om de werkrelatie op een voor beiden aanvaardbare manier te beëindigen (exit-mediation) bleek mediation redelijk goed te werken; het werd een alternatief dat te verkiezen viel boven een gang naar de kantonrechter.

Opvallend is dat al vrij snel na de introductie in Nederland mediation een vorm van bemiddeling werd waarbij een relatie werd beëindigd: (echt)scheiding en exit-mediation. Dat is tot op de dag van vandaag het geval. Het willen herstellen van een relatie is wel vaak de drive waarmee mensen voor het vak van mediator kiezen, maar in de praktijk lukt dat zelden.

Naar onze overtuiging heeft dat voor een belangrijk deel te maken met het feit dat de benadering van mediation die in Nederland dominant is, gericht is op het maken van (harde) afspraken die het resultaat zijn van een onderhandeling (deze vorm van mediation wordt wel de probleemoplossende mediation genoemd). Mediation in die vorm weet niet goed raad met conflictsituaties waarin niet zoveel te onderhandelen valt en waarin vooral relationele kwesties het voortzetten van de verstandhouding in de weg staan.

COGNITIEVE EN AFFECTIEVE ELEMENTEN

De meeste mensen hebben bij een meningsverschil nog niet het gevoel dat ze een conflict hebben, laat staan dat ze dan het idee hebben dat ze een mediator in moeten schakelen. Het zakelijke deel van het conflict (het verschil van mening) wordt vaak aangeduid als de cognitieve component van het conflict. Een mediator krijgt geen conflicten die alleen cognitief zijn, altijd hebben ze ook een (behoorlijk grote) relationele component. Even wat quotes om deze relationele component, ook wel het affectieve deel van het conflict genoemd, te verduidelijken:

  • ‘Ik voel me niet gehoord in dit gesprek’ (communicatie)
  • ‘Hij ziet me als iemand die niet collegiaal is. Onzin!’ (beeldvorming)
  • ‘Ik laat me door een broekie van 25 niet vertellen wat ik als professional moet doen’ (positionering)
  • ‘Al mijn collega’s denken er net zo over als ik’ (omgeving)
  • ‘Hij had op zijn minst even kunnen vragen hoe het met me ging, toen ik na een jaar ziekte terugkwam (verborgen verwachtingen)

Zolang de affectieve component van het conflict niet verandert, zal elke oplossing voor het (cognitieve) meningsverschil suboptimaal zijn. Om die reden zien wij het als de taak van de mediator vooral iets met die affectieve component te doen, bijvoorbeeld de negatieve communicatiepatronen doorbreken, ruimte scheppen voor beelden waarin beiden zich wel herkennen, verwachtingen expliciet maken en erkenning bevorderen voor de emotionele impact die het conflict op betrokkenen heeft. Als de affectieve component verandert, ontstaat er een andere verstandhouding en is er ruimte voor het oplossen van het cognitieve deel van het conflict. Uiteindelijk is de vraag of er in de kwaliteit van de verstandhouding iets is veranderd, veel bepalender voor de tevredenheid van betrokkenen over de mediation dan de uiteindelijke oplossing die op papier gezet wordt en die door betrokkenen wordt ondertekend. Logisch, want mensen hebben meer last van de affectieve component (omdat ze het gevoel hebben dat er door de ander geen recht aan henzelf wordt gedaan, ze zich niet gehoord voelen, etc.) dan van het meningsverschil.

Cognitieve afspraken garanderen niet dat er een relatie gebaseerd op wederzijds vertrouwen ontstaat. Vaak zien we dat het onderhandelingsresultaat dat voortkomt uit een mediationtraject vol zit met afspraken die het wantrouwen dat er nog steeds is, moeten dichttimmeren. Het probleem lijkt dan opgelost (en dat is ook zo met betrekking tot het cognitieve deel), maar de verstandhouding is niet of nauwelijks veranderd (de affectieve component is niet opgelost). Je kunt je als mediator afvragen of je in dit geval een geslaagde mediation hebt gedaan.

ONZE VISIE

Het zal duidelijk zijn dat wij van mening zijn dat mediation zich vooral zou moeten richten op de relationele kanten van het conflict. Wantrouwen, miscommunicatie, vertekende beelden, etc. zorgen ervoor dat er bij partijen een gevoel van vastzitten, van gebrek aan ruimte, van onbegrip ontstaat. Mediation kan ertoe bijdragen dat mensen zich weer met elkaar verbonden voelen. In een echtscheiding betekent dat bijvoorbeeld dat de mediator meer doet dan een onderhandeling begeleiden over wie de kinderen wanneer heeft, de alimentatie, de verdeling van de spullen en dergelijke. Mediation zou bij scheiding ook moeten gaan over wat het betekent vader of moeder te zijn, ofwel over de wijze waarop je na de scheiding invulling wilt geven aan je ouderschap. Immers, ook als je als partners gaat scheiden, blijft de ouderrelatie in stand en de kwaliteit van die relatie bepaalt hoe er gezamenlijk invulling wordt gegeven aan het ouderschap. Een juridisch dichtgetimmerd ouderschapsplan – al dan niet tot stand gekomen in een mediationtraject – kan niet voorkomen dat ouders met elkaar in een vechtscheiding verwikkeld raken en elkaar als ouders het leven zuur maken.

Ook bij een conflict op de werkvloer gaat het niet alleen om het maken van afspraken in de mediation; het gaat vooral ook over hoe bijvoorbeeld samenwerking er in gedrag uit ziet, het gaat om begrip van elkaar emoties, het gaat om het creëren van een klimaat of sfeer waarin ieder het beste van zichzelf kan laten zien.

MFN-ERKENDE BASISOPLEIDING MEDIATION

In onze MfN-erkende Basisopleiding Mediation leren we je hoe je ook het (relationele) resultaat kunt vastleggen en hoe je ertoe kunt bijdragen dat een privé- of werkrelatie ook op langere termijn blijft werken. De focus op de relationele kant van het conflict is in onze opleiding duidelijk herkenbaar. Wij leren je tal van technieken en interventies die betrekking hebben op de relationele component van het conflict. Het is niet zo dat we in deze opleiding niets aan onderhandelen doen, we proberen steeds te laten zien dat een onderhandeling over het zakelijke deel van het conflict weinig oplevert als het relationele deel van het conflict in stand blijft. En we laten ook zien dat er tal van conflicten zijn waarin mediation veel oplevert ook al is de zakelijke component nagenoeg afwezig en valt er praktisch niets te onderhandelen.

PERSOONLIJKE GROEI

In onze mediationopleidingen werken wij vanuit de overtuiging dat de professionaliteit en kwaliteit van een mediator rust op drie peilers:

  • beheersing van de opbouw van het mediationgesprek (fasering);
  • beheersing van de interventies en technieken die in het mediationgesprek kunnen worden toegepast;
  • kennis van en inzicht in de eigen persoonlijkheid.

In veel mediationopleidingen ontbreekt het laatste aspect. In onze opleidingen is er veel aandacht voor persoonlijke groei vanuit de gedachte dat het belangrijk is om te weten wat je zelf meeneemt in de mediationruimte behalve je beheersing van de fasering en de mediationtechnieken. Mediation immers is een beroep waarbij je tot op zekere hoogte ook jezelf inbrengt als instrument. Vragen die wij relevant vinden, zijn onder meer: ‘Wat heb ik met conflict of ruzie?’, ‘Hoe reageer ikzelf op conflict?’, ‘Wat zijn mijn eigen persoonlijke kwaliteiten en valkuilen?, ‘Hoe ontwikkel ik mijn intuïtie?’, ‘Hoe leg ik contact met mensen?’.

Mede om deze reden werken wij altijd in kleine groepen zodat er een optimaal klimaat is om aan die persoonlijke ontwikkeling te werken.

Training Lastige Gesprekken op 20 november en 4 december 2017
Voor mensen die beroepsmatig lastige gesprekken voeren, hebben wij een tweedaagse training ontwikkeld. Je leert om te gaan met heftige emoties, je leert interventies en technieken die een constructief gesprek mogelijk maken. Onze opleidingsagenda geeft je meer details.

Wilt u meer weten over een van onze opleidingen? Vraag dan nu vrijblijvend een brochure aan

Brochure aanvragen
“Met veel plezier kijk ik terug op mijn ervaringen bij het Expertisecentrum Conflictmanagement. Tijdens de afgelopen jaren heb ik hier verschillende opleidingen en trainingen gevolgd. Naast de inhoudelijk prima lesdagen heb ik vooral ook de persoonlijke en hartelijke benadering van de mensen van het Expertisecentrum als heel warm en bijzonder ervaren. Het enthousiasme waarmee het vak mediation naar buiten wordt gebracht is enorm en ik kan dit opleidingsinstituut dan ook van harte aanbevelen! Janneke van der Meer, MfN-Registermediator. ”