Transformatieve mediation
Transformatieve mediation: onderdeel van ons trainingsaanbod
Het Expertisecentrum Conflictmanagement behoort tot een beperkt aantal institituten
dat trainingen en workshops ontwikkelt en verzorgt op het gebied van de transformatieve
mediation. Wij hebben een vier-daagse specialisatie ontwikkeld en bieden daarnaast
een workshop van één dag aan. Aan deze activiteiten zijn door het NMI PE-punten
toegekend. Op ons activiteitenoverzicht vindt u meer details over de data en kosten.
Typering
De transformatieve mediation is een oriëntatie op mediation die
bekend is geworden door The Promise of Mediation, 
een boek van
Baruch Bush en Joseph Folger dat in 1994 verscheen.
Het is een reactie
op de probleemoplossende oriëntatie op mediation die in Amerika (en
ook in Nederland) de dominante oriëntatie op mediation is.
Het hoofddoel van de probleemoplossende mediator is om het conflict (dat
binnen deze methode min of meer synoniem is met een probleem) op te lossen
op een manier die voor beide partijen aanvaardbaar is. Daartoe inventariseert
de mediator welke
belangen er achter de standpunten van partijen liggen. Partijen gaan onderhandelen
op basis van die belangen en ontdekken daarbij vaak dat veel van hun belangen
niet zo onverenigbaar zijn als ze aanvankelijk dachten. De mediator begeleidt
dit proces van onderhandelen en legt afspraken die tussen partijen tot
stand komen, vast in
een zogenaamde vaststellingsovereenkomst. Volgens Folger en Bush is de mediator
in zijn gerichtheid om te komen tot een vaststellingsovereenkomst vaak
(te) directief en heeft hij de neiging in het verhaal van de partijen
alleen de problemen te horen waarvoor een oplossing mogelijk is.
Binnen de transformatieve mediation ligt de nadruk veel minder op onderhandelen
en op het bereiken van een vaststellingsovereenkomst. De
twee sleutelbegrippen in
deze benadering van mediation zijn 'recognition' (erkenning) en 'empowerment'. Deze
begrippen sluiten aan bij twee basisbehoeften die mensen hebben, nl.:
- de behoefte zich in anderen te verplaatsen en zich met anderen te verbinden (empathisch vermogen) - recognition;
- de behoefte zichzelf te ontwikkelen en te ontplooien - empowerment.
'Recognition' doet een beroep op de eerste behoefte. Mensen in conflictsituaties
worden geleid door allerlei emoties zoals boosheid, onzekerheid, angst, verdriet
en frustratie. Op het moment dat deze emoties door de andere partij erkend worden,
zullen deze emoties afzwakken
en daarmee wordt het gemakkelijker na te denken over
welke stappen gezet moeten worden. Het zetten van stappen ofwel het nemen van besluiten
sluit aan op de tweede behoefte: de behoefte aan zelfontwikkeling en zelfontplooiing.
De mediator die volgens de transformatieve mediationbenadering werkt is tijdens het mediationgesprek
gericht op de kansen die zich voordoen tot erkenning en empowerment. Als
alle mogelijkheden tot erkenning en empowerment zijn benut, komt er een
natuurlijk einde aan de mediation. Daarbij wordt een vaststellingsovereenkomst
meer als een bijproduct beschouwd dan als een hoofddoel.
Gericht op relatieherstel
De praktijk leert dat de transformatieve mediation meer aan relatieherstel
doet en minder aan (begeleid) onderhandelen. De mediator is minder sturend
en waakt ervoor besluiten voor partijen te nemen (want dit werkt als 'disempowerment').
Bij ruziegedrag bijvoorbeeld zal een probleemoplossende mediator wijzen
op één van de uitgangspunten van mediation, nl. dat partijen
elkaar met respect dienen te behandelen. De transformatieve mediator zal
het ruziegedrag opvatten als een kans tot empowerment; hij zal onderzoeken
of dit de manier is waarop partijen hun geschil willen bespreken. Zo nee,
dan zal hij onderzoeken waarom partijen er moeite mee hebben om elkaar
met respect te behandelen en de vragen die hij in dat kader zal stellen,
zullen ongetwijfeld kansen tot erkenning creëren.
De transformatief georiënteerde mediator stelt vooral vragen. Hij
zal geen suggesties doen om tot een akkoord te komen en hij zal ook geen
druk op partijen uitoefenen om tot een akkoord te komen.