Sociaal Constructionisme
Michel Foucault
Het sociaal constructionisme - soms ook wel het sociaal constructivisme genoemd
- is een filosofische stroming die ervan uitgaat
dat er geen objectieve werkelijkheid bestaat. Al onze waarnemingen van
de werkelijkheid zijn gekleurd door onze eigen beelden, ervaringen, relaties
en cultuur. Wij construeren als het ware onze eigen werkelijkheid en op
basis van die constructie handelen wij. Een belangrijk rol bij het construeren
van onze eigen werkelijkheid speelt de taal. Het sociaal constructionisme
beschouwt de taal niet als een instrument waarmee we de werkelijkheid
beschrijven, maar als iets waarmee we onze werkelijkheid creëren.
Taal is bij uitstek een communicatiemiddel en met taal bouwen wij verhalen
waarin we onze constructie van de werkelijkheid met anderen delen. Het
Engelse woord voor 'verhaal' of 'vertelling' is 'narrative'. Dit woord
vinden we terug in toepassingen van het sociaal constructionisme in bijvoorbeeld
de narratieve therapie en de narratieve
mediation.
Van grote invloed op het gedachtengoed van het sociaal constructionisme
is de Franse filosoof Michel Foucault geweest. Thema's als macht, 'discourse'
en de constructie van de 'waarheid' komen in zijn werk uitgebreid aan
bod. Omdat Foucault gezien wordt als een vertegenwoordiger van het post-modernisme
worden soms de begrippen 'sociaal constructionisme' en post-modernisme
door elkaar gebruikt.
Taal creëert de werkelijkheid. Het maakt dus nogal wat verschil
welke woorden we gebruiken om een situatie of ervaring te beschrijven.
Twee mensen zullen voor een zelfde ervaring verschillende woorden gebruiken
en daarmee ook twee werkelijkheden creëren. Het moge duidelijk zijn
dat de verschillende betekenis die twee mensen aan een zelfde ervaring
of gebeurtenis toekennen, gemakkelijk leidt tot conflict.
Het sociaal constructionisme heeft aan de basis gestaan van de narratieve
mediation en aan die van een methode van organisatieontwikkeling die
Appreciative Inquiry
wordt genoemd. Zowel
op het gebied van narratieve mediation als Appreciative Inquiry neemt het Expertisecentrum
een leidende positie in. Wij verzorgen verschillende trainingen op het gebied van
de narratieve mediation en vanaf 2008 bieden wij een tweedaagse training aan over
Appreciative Inquiry, waarin uiteraard ook veel aandacht wordt besteed aan het sociaal
constructionisme. Een overzicht van ons trainigsaanbod vindt u hier.