Doelstellingen
Het Expertisecentrum Conflictmanagement stelt zich ten doel:
- een bijdrage te leveren aan een samenleving die constructief met conflicten
omgaat
- onderzoek te (laten) verrichten op het gebied van conflictmanagement
in ruime zin
- een bijdrage te leveren aan de professionalisering van beroepen op
het gebied van conflictmanagement
Constructief omgaan met
conflicten
Een belangrijke vraag voor conflictmanagers is de vraag of conflicten
nut hebben. Veel mensen ervaren conflicten vooral als onplezierig. Ze
vragen veel energie en gaan gepaard met negatieve emoties. Managers hebben
het liefst zo weinig mogelijk conflicten binnen hun organisatie en ook
medewerkers van een organisatie prefereren een werkomgeving waarin een
sfeer van harmonie de boventoon voert. 'Conflict' is voor veel mensen
synoniem met 'probleem' en hoe minder problemen je hebt, hoe beter het
is.
Er zijn onderzoeken geweest waarin een poging is gedaan de vraag welk
nut conflicten hebben, te beantwoorden. Al in 1956 schreef Lewis Coser
een boek met de titel The Functions of Social Conflict. Coser
maakt een onderscheid tussen 'realistic' en 'non-realistic conflicts'.
Realistische conflicten gaan over de middelen om een doel te bereiken
en over de doelen zelf, niet-realistische conflicten worden gekenmerkt
door agressief gedrag, waarbij het enige doel is elkaar te kwetsen of
te bezeren. Het spreekt voor zich dat Coser positiever is over de realistische
conflicten dan over de niet-realistische.
Het onderscheid van Coser vertoont parallellen met een onderscheid dat
later is uitgewerkt, namelijk dat tussen cognitieve en affectieve conflicten.
Cognitieve conflicten of taakconflicten zijn conflicten die gaan over
de manier waarop mensen gezamenlijk doelen kunnen bereiken. Er kunnen
zich situaties voordoen waarin mensen hetzelfde doel hebben, maar waarin
ze het niet eens zijn over de manier waarop deze doelstellingen het beste
gehaald kunnen worden. Cognitieve conflicten hebben voor organisaties
vooral positieve effecten, zoals:
- betere besluitvorming;
- grotere creativiteit;
- hogere productie.
Affectieve conflicten worden ook wel relatieconflicten genoemd. In dit
soort conflicten spelen relationele componenten een belangrijke rol. Een
meningsverschil is dan meer dan een verschil van inzicht. Ook verschillen
in persoonlijkheid, irritatie over het gedrag van de ander, gevoelens
van frustratie, negatief gekleurde percepties en attributies voeden het
conflict. Affectieve conflicten hebben negatieve gevolgen voor het functioneren
van een organisatie. Ze hebben het tegenovergestelde effect als cognitieve
conflicten, namelijk:
- slecht doordachte besluiten
- weinig of geen creativiteit
- lagere productie.
Affectieve conflicten komen natuurlijk ook buiten de context van organisaties
voor. Soms zijn deze conflicten zo geëscaleerd dat de conflicterende
partijen en gezamenlijk niet meer uitkomen. Interventies als coaching,
training, mediation, advisering e.d. kunnen dan uitkomst bieden. Naar
de werking en het effect van dit soort interventies doet het Expertisecentrum
Conflictmanagement onderzoek. Uitgangspunt daarbij is dat conflicten niet
vanuit een juridisch perspectief worden bekeken, maar vanuit onder meer
psychologisch, filosofisch of sociologisch perspectief.
Onderzoek
Het Expertisecentrum Conflictmanagement wil onderzoek op het gebied van
conflictmanagement en mediation bevorderen. Conflictmanagement en mediation
zijn relatief jonge gebieden die (verder) kunnen groeien en die aan belang
kunnen winnen, mits het wetenschappelijk fundament eronder gedegen is.
Onderzoek naar relatief nieuwe benadering van mediation, zoals de transformatieve
en de narratieve mediation, naar de rollen die professionals in conflictsituaties
kunnen innemen (ook andere dan die van neutrale en onafhankelijke derde)
en naar mogelijk nieuwe interventies die binnen mediation of conflictmanagementtrajecten
kunnen worden toegepast, draagt naar onze mening bij aan de professionalisering
van beroepen op het gebied van mediation en conflictmanagement.
In 2007-2008 zal ons onderzoek vooral gericht zijn op narratieve
mediation, Appreciative Inquiry en conflicten binnen organisaties.
Professionalisering
Binnen het gebied van conflictmanagement gaat de laatste jaren de meeste
aandacht uit naar mediation. In een tijdbestek van zo'n 5 jaar is het
aantal mediators vertienvoudigd. Een dergelijke explosieve groei vraagt
om een strenge professionele standaard. Gelukkig ziet ook het Nederlands
Mediation Instituut (NMI) dit in; sinds mei 2003 is er een systeem van kwaliteitsborging
ingevoerd dat onder meer inhoudt dat aankomende mediators zowel een kennis- als een praktijktoets moeten afleggen en dat bestaande - geregistreerde
of gecertificeerde - mediators verplicht zijn om elk jaar aan te tonen
dat ze de ontwikkelingen van het vakgebied bijhouden door zogenaamde PE-punten te behalen.
Het Expertisecentrum heeft inmiddels een aantal activiteiten ontwikkeld waaraan
door het NMI PE-punten zijn toegekend. Een overzicht vindt u hier.
Desondanks betwijfelt het Expertisecentrum Conflictmanagement of dit
voldoende is.
Tot op heden is de probleemoplossende mediation in Nederland dominant.
Relatief onbekend zijn de transformatieve mediation en
de narratieve mediation. Onze opvatting is dat een
professional op grond van een analyse van onder andere de partijen, de escalatiegraad
en de aard van het conflict in staat moet zijn om in zijn aanpak het accent op één van deze benaderingen te leggen.
Dit betekent dat hij of zij met alle drie de benaderingen goed uit de voeten moet
kunnen. Mede om die reden zijn in ons trainings- en
opleidingsaanbod deze drie benaderingen goed vertegenwoordigd.
Verder is conflictmanagement, waarvan mediation feitelijk een onderdeel is,
een multidisciplinair vakgebied en zouden mediators en conflictmanagers op de hoogte
moeten zijn van wat disciplines als psychologie, sociologie, organisatie- en bedrijfskunde
en filosofie te melden hebben op het terrein van conflicten. In onze trainingen
leggen wij de relatie tussen deze disciplines
en mediation en conflictmanagement.
Een stevig wetenschappelijk fundament onder
mediation en conflictmanagement zorgt ervoor dat professionals een ruimere
keuze hebben in het toepassen van interventies en dat ze beter in staat
zijn hun keuzes te verantwoorden. Een ontwikkeling waarin mediation en
conflictmanagement verworden tot het routinematig toepassen van een aantal beproefde
recepten, zou het Expertisecentrum Conflictmanagement ten zeerste betreuren.
Constructief omgaan met conflicten | Onderzoek
| Professionalisering